Thomas Kuhn
Thomas Samuel Kuhn (ur. 18 lipca 1922 w Cincinnati, zm. 17 czerwca 1996 na raka w Cambridge w Massachusetts) – amerykański badacz nauki, twórca pojęcia paradygmatu naukowego.
Spis treści |
[edytuj] Kariera zawodowa
Uzyskał stopień doktora nauk na Uniwersytecie Harvarda w 1949 r., i pozostał tam jako adiunkt (assistant professor) z dziedziny pedagogiki ogólnej i historii nauki.
W 1956 r. Kuhn podjął pracę na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, na którym otrzymał tytuł profesora zwyczajnego historii nauki. W 1964 r. otrzymał imienny tytuł profesora M. Taylora Pyne'a w dziedzinie filozofia i historii nauki na Uniwersytecie Princeton.
Obowiązki profesora filozofii i historii nauki pełnił również w Massachusetts Institute of Technology, od powrotu w 1979 r. do Bostonu. W 1983 r. otrzymał w MIT imienny tytuł profesora L. S. Rockefellera w dziedzinie filozofii.
W 1954 otrzymał stypendium Guggenheima, w roku 1982 został nagrodzony medalem Historii Nauki, posiadał liczne doktoraty honoris causa, m.in. Uniwersytetu Columbia, Uniwersytetu Notre Dame w South Bend, uniwersytetu w Padwie i Atenach.
[edytuj] Koncepcje i publikacje
Spośród pięciu książek i licznych opublikowanych artykułów najbardziej znaną pracą Kuhna jest The Structure of Scientific Revolutions - napisał ją jako absolwent fizyki teoretycznej na Harvardzie. Praca ta była początkowo opublikowana jako monografia w Międzynarodowej Encyklopedii Jedności Nauki (International Encyclopedia of Unified Science) 1962, a następnie w 1963 r. wydawnictwo University of Chicago Press wydało ją w postaci książkowej.
Tytuł ten ukazał się w 16. językach w nakładzie zapewne przewyższającym milion egzemplarzy, i jest obowiązkowym materiałem na kierunkach studiów takich jak pedagogika, historia, psychologia, badania, i oczywiście - filozofia i historia nauki. Struktura wywołała wiele kontrowersji, a idee Kuhna były kwestionowane, m.in. przez Stevena Weinberga.
Publikacja Droga po Strukturze dopełnia dzieło Kuhna o problematykę, jaką włączył do sfery swoich zainteresowań pod koniec życia. Kuhn skupia się w niej na społecznej naturze badań naukowych, analizuje związek między postępem naukowym a ewolucją oraz rozwija koncepcję niewspółmierności rozumianej jako stosunek zachodzący między strukturami językowymi. Ten ostatni temat staje się wiodącym motywem Drogi po Strukturze. Książkę dopełnia obszerny wywiad przeprowadzony z Kuhnem w 1993 roku.
[edytuj] Tłumaczenia prac na język polski
- Przewrót kopernikański. Astronomia planetarna w dziejach myśli Zachodu, tł. i posłowie Stefan Amsterdamski, przedm. James B. Conant, wyd. I: Warszawa 1966, PWN, ss. 435 (tytuł: Przewrót kopernikański. Astronomia planetarna w dziejach myśli); wyd. II: Warszawa 2006, Wydawnictwo Prószyński i Spółka, ss. 342, seria Pejzaże Myśli: idee, stanowiska, ludzie, ISBN 83-7180-775-9 (Copernican revolution. Planetary astronomy in the development of Western thought 1957)
- Struktura rewolucji naukowych, tł. Helena Ostromęcka, wyd. I: Warszawa 1968, PWN, ss. 206; wyd II: 2001, Wydawnictwo Fundacji Aletheia, ss. 368, ISBN 83-87045-75-6 (The Structure of Scientific Revolutions 1962)
- Dwa bieguny. Tradycja i nowatorstwo w badaniach naukowych, tł. i posłowiem opatrzył Stefan Amsterdamski, Warszawa 1985, PIW, ss. 516, seria Biblioteka Myśli Współczesnej, ISBN 83-06-01097-3, (The Essential Tension. Selected Studies in Scientific Tradition and Change 1977)
- Droga po Strukturze. Eseje filozoficzne z lat 1970-1993 i wywiad-rzeka z autorem słynnej "Struktury rewolucji naukowych", podali do druku James Conant i John Haugeland, tł. Stefan Amsterdamski, Warszawa 2003, Wydawnictwo Sic!, ss. 306, ISBN 83-88807-39-0, (The Road Since Structure. Philosophical Essays, 1970-1993)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zdjęcie Thomasa Kuhna
- Thomas S. Kuhn (nekrolog, The Tech p. 9 vol. 116 nr 28, 26 czerwca 1996 r.)
| Będzie śledztwo ws. torturowania więźnia CIA? |
|
Warszawska Prokuratura Apelacyjna nie wyklucza, że wystąpi do Stanów Zjednoczonych z wnioskiem o udostępnienie materiałów dotyczących torturowania przez agentów CIA więźnia w więzieniu agencji znajdującym się na terenie Polski.
|
| Watykan zaniepokojony apelem o palenie Koranu |
|
Watykan oficjalnie wyraził zaniepokojenie inicjatywą pastora małego kościoła ewangelickiego z Florydy, który ogłosił rocznicę zamachów z 11 września 2001 roku w USA dniem palenia egzemplarzy Koranu.
|
| PO, PSL i SLD: "Skandaliczny" wywiad Kaczyńskiego |
|
Politycy z PO, PSL i SLD na wspólnej konferencji prasowej skrytykowali wywiad prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego opublikowany dziś w "Gazecie Polskiej". Ocenili go jako "skandaliczny", a niektóre zawarte w nim stwierdzenia jako "szkodzące polskiej racji stanu".
|
| Maroko: 8 Portugalczyków zginęło w wypadku autokaru |
|
Co najmniej ośmiu Portugalczyków zginęło, a 11 zostało rannych w wypadku, do którego doszło rano między hiszpańską enklawą Ceuta a miastem Tetuan na północy Maroka - podała marokańska policja.
|
| Zawieszono ukamienowanie skazanej na śmierć Iranki |
|
Egzekucja Iranki Sakineh Mohamadi Asztiani, skazanej na ukamienowanie za cudzołóstwo, została odłożona i rozpatruje się rewizję wyroku w tej sprawie - oświadczył w państwowej telewizji irańskiej rzecznik ministerstwa spraw zagranicznych.
|